Cơ quan Thuế và Hải quan Hà Lan
Mô hình phân loại rủi ro đối với trợ cấp chăm sóc trẻ em
Thuật toán đánh giá rủi ro gian lận của Hà Lan có sử dụng yếu tố quốc tịch góp phần khiến hàng chục nghìn phụ huynh bị buộc tội oan và làm sụp đổ chính phủ
Vấn đề
Cơ quan thuế Hà Lan chi trả trợ cấp chăm sóc trẻ em cho phụ huynh đang đi làm và muốn phát hiện sớm các hồ sơ sai sót hoặc gian lận. Việc kiểm tra thủ công từng hồ sơ là không khả thi.
Cách tiếp cận
Từ năm 2013, cơ quan này dùng một mô hình phân loại rủi ro bằng thuật toán để chấm điểm các hồ sơ xin trợ cấp chăm sóc trẻ em và đánh dấu những hồ sơ cần kiểm tra. Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, không mang quốc tịch Hà Lan là một trong các yếu tố rủi ro, nên người nộp đơn không phải người Hà Lan bị chấm điểm cao hơn, và hệ thống tự điều chỉnh theo thời gian trong khi sự giám sát thực chất của con người rất hạn chế. Hàng chục nghìn phụ huynh và người chăm sóc, phần lớn có thu nhập thấp, bị coi oan là người gian lận và bị buộc hoàn trả trợ cấp. Vụ bê bối khiến nội các Hà Lan từ chức vào tháng 1/2021.
Số liệu chính
Bài học
Tác hại đến từ việc kết hợp điểm rủi ro có dùng yếu tố quốc tịch với cách thực thi coi một dấu hiệu cảnh báo là bằng chứng. Vì mô hình xác định đối tượng cần kiểm tra còn nhân viên làm theo, thiên lệch lan rộng qua các quyết định trong nhiều năm trước khi bị phát hiện.
Phân loại
- Quy mô
- Doanh nghiệp lớn
- Ngành
- Khu vực công
- Chức năng kinh doanh
- Tài chính, rủi ro và pháp chế
- Loại hình đổi mới
- Đổi mới quy trình
- Công nghệ AI
- Phân tích dự báo và học máy
- Hình thức triển khai
- Tự phát triển
- Căn cứ
- Nghiên cứu độc lập
Nguồn
Tóm tắt nguồn
Bài viết trình bày kết luận của Ân xá Quốc tế rằng hệ thống thuật toán do cơ quan thuế Hà Lan đưa vào sử dụng năm 2013 để phát hiện các hồ sơ trợ cấp chăm sóc trẻ em sai sót và gian lận đã dùng quốc tịch Hà Lan làm yếu tố rủi ro, khiến công dân nước ngoài bị chấm điểm cao hơn. Bài nêu hệ thống có yếu tố tự học và không có sự giám sát đáng kể của con người. Bài cho biết hàng chục nghìn phụ huynh và người chăm sóc, phần lớn thu nhập thấp, bị buộc tội gian lận oan và vụ bê bối đã làm sụp đổ chính phủ vào tháng 1. Tổ chức này kêu gọi cấm dùng quốc tịch và sắc tộc trong chấm điểm rủi ro.
Ân xá Quốc tế mô tả cách cơ quan thuế dùng một hệ thống ra quyết định bằng thuật toán để lập hồ sơ rủi ro của những người xin trợ cấp chăm sóc trẻ em nhằm phát hiện sớm các hồ sơ không chính xác và có khả năng gian lận. Tổ chức này kết luận rằng việc dùng quốc tịch làm yếu tố rủi ro dẫn đến phân biệt đối xử và lập hồ sơ dựa trên chủng tộc, đồng thời nhận định Hà Lan là một trong những nước sớm tự động hóa việc thực thi các quy định về an sinh xã hội.
Thông tin đầy đủ có trong tài liệu gốc.